جمعى از نويسندگان
359
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
علامه طباطبايى فقه و اصول را نزد علامه شيخ محمد حسين نا ئينى غروى و علامه شيخ محمد حسين كمپا نى و فلسفه را نزد حسين باد كوبه اى و رياضيات را نزد سيد ابو القاسم خوانسارى فرا گرفت . همچنين اخلاق و عرفان را نزد استاد محبوب خود حاج ميرزا على آقا قاضى كه يد طولايى در حكمت عملى و عرفان اسلامى داشت ، فرا گرفت ( الاوسى ، 1381 ، ص 65 ) . ايشان در طول حيات پر بركت خود آثار ارزشمندى را به جاى گذاشت . از جمله آنها تأليفات به عربى و فارسى مى باشد كه مهمترين آنها تفسير الميزان در 20 جلد و بداية الحكمه و نهاية الحكمه در فلسفه به عربى ، و همچين شيعه در اسلام و قرآن در اسلام و كتاب اصول فلسفه به فارسى مى باشند . نفوذ فكرى واخلاقى علامه بر مردمى كه با آنها در مجالس درس يا محافل عمومى رابطه داشت ، بنا به مكارم اخلاق وصفات پسنديده وى ، اثر زيادى در روحيات آنها بجاى مى گذاشت ، هر چند كه اين بر خورد براى اولين بار مى بود . علامه معتقد بود كه معرفت انسانى بايد با جنبه هاى اخلاقى همراه باشد بگونه اى كه ، اين مسئله نقاط مثبت معرفت را به انسان اعطا كرده و او را از نقاط منفى آن باز مى دارد . وى به گونه اى به تربيت شاگردانش همت مى گماشت كه متضمن بالا بردن سطح علمى واخلاقى وتزكيه نفس آنها ، از كاستى ها بود . كسانى كه تحت تربيت علمى او در سطوح مختلف فارغ التحصيل شدند ، نمايانگر الگويى زيبايى هستند كه علامه در نظر داشت . تربيت نسلى از علماء در علم فلسفه و كلام و ديگر علوم و تأ ليفات و فعاليت هاى گوناگون شاگردان او شاهدى بر اين مدعا است . ( ر . ك : الاوسى ، 1381 ، صص 69 - 70 ) از بارزترين شاگردان علامه طباطبايى ، استاد شهيد مرتضى مطهرى بود كه علاوه بر تأليفات كثيرش در علوم انسانى و اسلامى در آخر سالهاى عمرش در دانشگاه تهران و ديگر مراكز علمى به تدريس اشتغال داشت . از جمله شاگردان ديگر ايشان كه هر كدام يك دانشمند و متفكر به شمار مى روند عبارتند از : شهيد دكتر بهشتى ، دكتر مفتح ، آ يت الله جوادى آملى ، محمدى گيلانى ، مصباح يزدى و . . . . همانطور كه پيش تر اشاره شد علامه به نگارش و تأليف همت گماشت و آثار علمى زيادى از خود به جاى گذاشت . از مهم ترين آنها تفسير 20 جلدى الميزان مى باشد كه آن را به زبان عربى تأليف نمود .